Любіць ноч — права пацукоў
Шрифт:
у мяне яна не апошняя, хочаш купіць? аддам танна
і ў вачах юнака, як покліч яго шматлікіх продкаў, з’явілася непрыхаваная хцівасць, ён вагаўся — ісці за старым аднаму ці не, — адзін ён амаль ніколі не хадзіў, але тут быў нямоглы стары, і ён пайшоў, і Антон Кніга павёў яго завулкамі, часта азіраўся і гаварыў дарогай пра золата, толькі пра яго, а ведаў стары лагернік нямала, і яны ўрэшце прыйшлі, і тут чужынец убачыў Данілу Прусака, нешта адразу зразумеў і кінуўся да дзвярэй, але той заступіў яму шлях, у руках яго быў карабін, і ён сказаў
а Антон Кніга давёў
гэта іх старшога сынок — вось нам і закладнік у рукі, сам прыйшоў, агалец, золата розум засціла, цяпер кумекаеш, што рабіць будзем?
але тут прачнуўся і выйшаў даўнёнак і, убачыўшы Карыма, задрыжэў і засланіў твар рукамі, і Даніла Прусак спытаў, стрымліваючыся
гэта ён цябе, малы?
а хлопчык дрыжэў усё больш, ён задыхаўся, і мужчына тыцнуў карабінам на чужынца і загадаў
ну, пайшлі з хаты, пацучоныш
той адразу стаў шэры, страх імкліва перафарбоўваў яго, ён мяняўся на вачах і гаварыў, гаварыў бязглуздзіцу
гэта не я, праўда, не я, вы мяне адпусціце? адпусціце, я грошай дам, бацька дасць яшчэ больш, праўда, дасць
але стары выцягнуў з шафы вяроўку і пацягнуўся звязаць таму рукі за спінай, патлумачыўшы Данілу Прусаку
яшчэ бегчы кінецца, я ж яго не даганю, а ты застрэліш, што, можа, і варта, але пакуль рана, а месца ў мяне харошае для яго падрыхтавана — склеп на гародзе, ну, зараз пойдзем, агалец, сукін ты сын
і мужчына не адказаў на тэта, ён пачаў супакойваць даўнёнка і гаварыў таму
не бойся, малы, ідзі яшчэ паспі, а то нагуляй тут, цацак, праўда, няма
падумаў і папрасіў у старога паперу, ручку, і яны адвялі чужынца ў склеп, і Даніла Прусак спытаў у таго, паставіўшы да сцяны
сястру маю, Любу, гаспадыню дома, хто забіў?
на што Карым адказаў спалохана
гэта не я
і Даніла Прусак прыставіў таму рулю да галавы
ты павінен ведаць, ты ўсё бачыў, чуў, гавары
Карым раптам здаўся, выгляд у яго быў такі, быццам з яго выпусцілі паветра, і сказаў
не забівай мяне — гэта Васіліна зрабіла
а мужчына вельмі здзівіўся, але не падаў выгляду і спытаў адразу
ёй загадалі? ці яна сама? гавары — ну
і Карым адказаў
не ведаю, чуў толькі, што яна, бо нам забіваць нельга
а Даніла Прусак працягваў
ну, твае словы мы яшчэ праверым, а пакуль скажы, навошта было яе забіваць — каб дом захапіць, так?
і Карым кіўнуў у адказ
так
а Даніла Прусак дапытваўся
ну, а Кліма Фралова хто «ажыццявіў»?
і Карым сказаў
чуў, што ў СІЗО заўсёды ёсць пара чалавек, якія за «шмаль» на ўсё згодныя
а мужчына спытаў
«шмаль», дарэчы, вы ў хляве хаваеце, каб шмону пазбегнуць?
і Карым адказаў
там
а мужчына даў яму лісты паперы, ручку і сказаў
цяпер тваё жыццё вось на гэтай паперы будзе табой жа занатавана: на адным лісце напішаш пра Васіліну — хто яна, адкуль вы яе прывезлі і як і чаму яна забівала, адна ці з кім яшчэ, і той ліст нам
гаварыў Даніла Прусак, а стары ўхвальна ківаў галавой, а потым чужынец пісаў лісты, потым яго, адкрыўшы люк, зачынілі ў склепе, люк замкнулі, і ключ Даніла Прусак паклаў у кішэню, а старому сказаў
цяпер, Антон Пракопавіч, трэба лістда бацькі яго даставіць, і будзем чакаць
і Антон Кніга толькі задаволена хмыкнуў і згадзіўся
усё правільна, сынок
а Даніла Прусак адзначыў гэта яго — «сынок» і чакаў, а стары працягваў
як ліст ім перадаць — тое ўжо мой клопат, не хвалюйся
і пачаў збірацца ў дарогу і гаварыў
цяпер час прыспешвае, кожная секунда дарагая, трэба, каб яны прынялі рашэнне да ночы, а то нас пачнуць вылічваць, — за грошы на іх уся кантора пачне працаваць, так іх і гэтак, а калі з’едуць, то і нас у спакоі пакінуць
і дадаў свае, улюбёнае
а вось цяпер… мы іх тэлеграфным слупам праз памыйную яму
пасля чаго пайшоў, а мужчына пакарміў даўнёнка і паклаў яго спаць і сам прылёг на канапу, паклаўшы далонь на прыклад карабіна, і драмаў чуйным сном, і прыслухоўваўся час ад часу, ці не чуваць са склепа крыкаў вязня, але ўсё было ціха, і мужчына ляжаў і думаў пра сына Ігната, а потым пра даўнёнка, пра тое, як будзе з ім далей, але так нічога не надумаў, тамушто рыпнулі веснічкі і стары Кніга з’явіўся ў дзвярах і сказаў
ліст дасланы, пэўна, ужо яго чытаюць, цяпер будзем чакаць ночы — яна вырашыць
стары дадаў, што знарок перадаў ліст праз выпадковага падлетка, бо дарослы запомніў бы яго ў твар, знайшліся яшчэ б якія прыкметы, а калі іх высачаць ці што яшчэ сарвецца, то — гамон і літасці ад сваіх жа не будзе, а Даніла Прусак на тыя словы паляпаў па карабіну і заўважыў, што зброя пры іх, а большага аргумента ў такіх выпадках проста не існуе, на што Антон Кніга сказаў іранічна
вось вы і прыйшлі да нейкай высновы
схадзіў праверыць закладніка, і той прасіў выпусціць яго і енчыў і скавытаў у склепе, а стары зноў давёў яму, што ўсё залежыць ад ягонага бацькі і супляменнікаў, а сам, каб меў магчымасць, то проста кінуў бы яму ў склеп гранату, і прыгразіў, што выканае гэта, калі той не змоўкне, вярнуўся ў дом і гаварыў
кажаце — мы старая, выпрацаваная нацыя, ангельцаў у прыклад прыводзіце, якія, маўляў, на мяжы выроду, а вазьміце кітайцаў? яны ж таксама старая нацыя
і злаваў
яшчэ ні адзін народ не выжываў, падстаўляючы задніцу, а сярод рабоў ніколі не будзе адзінства — гэта яшчэ Арыстоцель заўважыў