Олівер Твіст
Шрифт:
— Стой, сабака ты белаліўрэйны! — закрычаў рабаўнік Тобі Крэкіту, які скарыстаўся перавагай доўгіх ног і вырваўся наперад. — Стой!
Паўторная каманда стаяць пэўна і адразу спыніла Тобі, бо ён не быў упэўнены, што не знаходзіцца ў дасягальнасці пісталетнага стрэлу, а Сайкс быў не ў тым настроі, каб з ім можна было жартаваць.
— Ану, дапамог несці мальца! — вызверыўся Сайкс на свайго супольніка. — Бягом сюды!
Тобі зрабіў выгляд, што вяртаецца, аднак, няспешна ідучы назад, ён ціхім голасам, які перапыняла задышка, насмеліўся прызнацца ў нежаданні ісці назад.
— Хутчэй! — крыкнуў
Тут шум пагоні ўзмацніўся. Сайкс азірнуўся і ўбачыў, што людзі, якія гналіся за ім, ужо пералазілі цераз вароты ў дальнім канцы поля і што некалькі сабак беглі паперадзе іх.
— Усё прапала, Біл! — закрычаў Тобі. — Кідай хлапца і смаж пяты!
Даўшы на развітанне гэтую параду, містэр Крэкіт палічыў за лепшае загінуць ад кулі сябра, чым напэўна трапіць у палон да непрыяцеля, паказаў Білу спіну і стрымгалоў кінуўся прэч. Сайкс сціснуў зубы, агледзеўся, накрыў распасцёртага Олівера плашчом, у які той быў наспех загорнуты, потым, каб адхіліць увагу пагоні ад месца, дзе ляжаў хлопчык, ён на хвілю спыніўся перад другой агароджай, якая перасякала першую пад прамым вуглом, стрэліў з пісталета ў паветра і знік.
— Гэй, гэй, сюды! — пачуўся ззаду няпэўны голас. — Пінчар, Нептун, на, на!
Выглядала на тое, што сабакі, як і іхнія гаспадары, не надта гарэлі жаданнем усур’ёз выконваць практыкаванні, якімі займаліся, бо адразу ж паслухаліся і вярнуліся. Трое мужчын, якія да гэтага часу выйшлі ў поле, спыніліся, каб парадзіцца.
— Мая парада, я б нават сказаў, мой загад, будзе такі: не марудзячы —дадому, — сказаў самы тоўсты мужчына.
— Згодны на ўсё, што не супярэчыць меркаванню містэра Джайлса, — сказаў другі, крыху меншы ростам, але таксама зусім не худы; ён быў бледным і вельмі ветлівым. Такімі часта бываюць людзі баязлівыя.
— Я не хацеў бы выглядаць нявыхаваным, джэнтльмены, — сказаў трэці, той, які завярнуў сабак, — містэр Джайлс ведае лепш.
— Зразумела, — азваўся карацейшы, — і наогул, што б ні сказаў містэр Джайлс, на тое не нам пярэчыць. Не, не, я ведаю сваё месца. Дзякаваць Богу, я ведаю сваё месца!
Сказаць праўду, мужчынка гэты ведаў сваё месца, і ведаў дакладна, што яно незайздроснае, бо, калі ён гаварыў, у яго стукалі зубы.
— Вы баязлівец, Брытлз, — сказаў містэр Джайлс.
— Не, — не згадзіўся містэр Брытлз.
— Так, — сцвердзіў Джайлс.
— Вы падманшчык, містэр Джайлс, — сказаў Брытлз.
— Вы хлус, Брытлз, — сказаў містэр Джайлс.
Гэтыя дакоры былі выкліканыя рэплікай містэра Джайлса, а рэпліка містэра Джайлса была выкліканая яго раздражненнем з той прычыны, што нібыта, сказаўшы яму камплімент, на яго ўсклалі адказнасць за зварот дадому. Трэці мужчына вельмі рашуча завяршыў іхнюю дыскусію.
— Я вам скажу, джэнтльмены, у чым справа, — сказаў ён. — Мы ўсе баімся, вось што.
— Гаварыце за сябе, сэр, — сказаў містэр Джайлс, які быў самым бледным з усіх.
— Дык я і гавару сам за сябе, — адказаў мужчына, — у такіх абставінах баяцца зусім натуральна і нармальна, вось я і баюся.
— І я, — сказаў Брытлз, — і я баюся таксама. Толькі навошта кпіць з чалавека праз гэта?
Такія адкрытыя
— І вось што цікава, — казаў містэр Джайлс пасля таго, як апраўдаўся, — што здольны нарабіць чалавек, калі ў яго кроў пачынае іграць. Вы ведаеце, я мог бы запраста ўчыніць забойства, я, напэўна, учыніў бы забойства, калі б нам трапіў у рукі адзін з гэтых мярзотнікаў.
Іншыя таксама пачуваліся прыкладна гэтак, і з той прычыны, што кроў іхняя таксама ўжо астыла, яны паспрабавалі паразважаць, чаму ў іх тэмпераменце наступіла такая раптоўная перамена.
— Я ведаю, у чым рэч, — сказаў містэр Джайлс. — Гэта вароты даліся нам у знакі.
— Не будзе дзіва, калі праз іх усё, — ухапіўся за ідэю Брытлз.
— Можаце быць пэўнымі, — працягваў Джайлс, — што вароты спынілі рост узбуджэння. Калі я пералазіў цераз іх, я раптам адчуў, як усё маё ўзбуджэнне знікае.
Праз дзіўны збег акалічнасцей і двое іншых адчулі тое самае і ў той самы момант. Такім чынам, было відавочна, што прычынай усяму былі вароты, асабліва калі мець на ўвазе момант, у які адбылася перамена, бо ўсе ўтрох успомнілі, што акурат тады яны ўбачылі рабаўнікоў.
Гэтую размову вялі двое мужчын, якія спудзілі рабаўнікоў у доме, і вандроўны літавальшчык, які спаў у адрыне і якога паднялі, каб ён са сваімі двума дварнякамі таксама ўзяў удзел у пагоні. Містэр Джайлс служыў у доме старой лэдзі аканомам і дамарадам у адной асобе, а містэр Брытлз быў хлопчыкам на пабягушках; яго нанялі слугой, калі ён быў яшчэ зусім маленькім, і цяпер ён меў рэнамэ юнака з вялікімі перспектывамі, хоць яму і было ўжо за трыццаць.
Падбадзёрваючы адзін аднаго такімі размовамі, але і трымаючыся разам ды азіраючыся па баках, як толькі дзе-небудзь чуўся трэск голля, трое мужчын паспяшаліся да дрэва, за якім пакінулі ліхтар, каб не даць бандзюгам страляць, арыентуючыся на святло. Яны забралі ліхтар і патрухалі дадому, і калі іхнія расплывістыя постаці зніклі ў цемрадзі, яшчэ вельмі доўга свяціўся і скакаў удалечыні агеньчык ліхтара, бы спараджэнне балота і затхлага змроку, праз які яны імчалі.
Паступова бралася на дзень, але паветра рабілася ўсё халаднейшым, і туман пачаў згортвацца над зямлёй, як густыя воблакі дыму. Трава была вільготная, усе сцежкі і нізіны збалацелі; глуха завываючы, дзьмуў нейкі нездаровы, затхлы вецер. Нерухомы, непрытомны, Олівер усё яшчэ ляжаў на тым месцы, дзе яго пакінуў Сайкс. Праглядваў ранак. Вецер стаў больш рэзкім і пранізлівым, калі на небе слаба замігцеў першы пробліск світанку, — хутчэй смерць ночы, чым нараджэнне дня. Прадметы, якія ў цемры выглядалі няпэўна і наганялі жах, бачыліся ўсё больш акрэслена, паступова набывалі знаёмыя абрысы. Пайшоў дождж, спорны і густы. Ён з шумам падаў на голыя хмызы, але Олівер не адчуваў, як шлёпалі па ім кроплі дажджу, — ён па-ранейшаму ляжаў без руху і без адчуванняў, распасцёрты на сваёй пасцелі з торфу.