Токол

ШАРШЕН Айг?л

– Эмне болду уулум?

– Эчтеке, – йдн чыгып эшиктин алдында басып жрд, ичтен ата-энесинин ндр угулуп турду:

– Туку, баланы тим койсочу.

– Болбойт, мен баламдын тагдырын кайдагы бирг тапшыра албайм, андай эле йлн турган болсо мен зм кыз таап алып берем, – Турдукан з билгенин кое бербей жатты.

– Баланы кыйнап алган жокпузбу?

– Кыйналбайт, балалык кылып жатат, али бала эмеспи.

– Деги жакшылык менен бтс болду, – Сагынбек отуруп алып ойлонуп калды, Турат алардын сзн угуп ызалана дарбазадан чыгып кетти: “Мени бала дешет тура, крстм силерге, мен эми Жамийланы йг алып келем”, – деп жолугушчу жерине барса кыз келе элек экен, саамга ктп турган со келип калды.

– Кпк кттрп койдумбу? – Кыз

ажарлуу жылмайды.

– Эчтеке эмес, сени мр бою ктг даярмын.

– Чынбы, ошончолук сйсб? – Эк кучакташып бшп турду, айлананы карагылык каптай баштаган, Турат дароо кызды кучактаган колдорун бошотуп жзн тике карады.

– Менин кандай сйгнмд сен кайдан билеси, жр азыр йг барабыз, – деп колдон алды:

– Турат, эмне деп жатасы?

– Мен айткан со аный дебе, – Болбой колунан тартты.

– Турат, алар мени кабыл алышпасачы?

– Алат, эгерде кабыл алышпаса биз башка жакка кетебиз.

– Кайда барабыз?

– Сен мени сйсб? – Турат ага кайра тигиле карап калды.

– Ооба, жанымдай сйм.

– Анда мендик болушуду каалайм.

– Кеттик, кандай толкун сел болсо дагы кайылмын, – Жамийла Турат менен жетелешип жнд.

– Мен сенсиз жашай албайм Жамийла, алар мени бала дешет, балалык кылып жатат, бул сй эмес деп мени тоготушпайт, ошондуктан аларга сй кандай кчт болоорун далилдейм, – деп кетип жатып сйлп бара жатты.

– Бекер кылып жаткан жокпузбу?

– Эч качан, акыры тшншт.

– Корком Турат, таптакыр терс айланышсачы?

– Андай болбойт, крс го, алардын менден башка алардын эч кимиси жок, баш ийбеске аргалары да калбайт, – Турат ишенимд сйлд.

– Ата-энеди отойсуз абалга калтырып коебуз го?

– Жок жаным, алар тшншсн, экбздн бири-бирибизсиз жашай албасыбызды, – Агыча алар кч аралап йн жакындап калышты.

– Акырын басчы Турат, кйгп кеттим.

– Мына жетип калдык, – Турат ачык турган дарбазадан кирип барып йдг бака-шаканы угуп токтой калды, ал жала гана Жамийланы ойлой берип атасынын туулган кнн унутуп коюптур, жылда ушул кн Сагынбек жакшы санаалаш эки-ч гана достору менен чогуу белгилемей адаты бар, Турат ичинен кым деп алды: “Э сонун болду, дал ушулардын кзнч алып кирем, унчуга албай калышат”, – деп ойлонду да Жамийланын колунан бекем кармап алып бака-шака тшкн блмнн эшигин ачты, баары босогону карап н катпай тунжурап калышканда:

– Ата, туулган кнз менен, ушул кн сизге атайын келин алып келдим! – дегенде Сагынбек аялын карады, Турдукандын бузула ордунан тура калды:

– Турат, бул эмне кылганы?!

– Келин алып келдим апа.

– Чыккыла эшикке! – дегенде Жамийла артка карай тартынды эле Турат кое бербей туруп алды:

– Турдукан, Сагынбек уулуар азамат тура, андан кр башына жоолук салгыла, – деди Шайлоонун аялы Ырыс тура калып, – Келин дагы жакшылык болот, жалгыз бала йлнп жатса муну туура эмес.

– Туура-туура Саке, жакшылыкты артка кайтарган болбойт, башыарга баш кошулду, – деди Шайлоо, баары жаалап ийгенде Турдукан ичкери кирип жоолук алып чыкты, болгондо дагы жуулган эски алып чыкты, анткени отургандардан уялды:

– Даярдыгым жок эле, келе гой эми бул да болсо сала турайын, та атса дкндн ала коебуз, – деп Жамийлага салып жатып эч ким байкабагыдай кылып ууртунан чымчый, – Сени мен уулумдан алыс жр дебедим беле?! – деди да артына кайрылды, – Эми жгнп кой кызым, сен эми бизге келин болду, – деп клгн болду, анын жзнн кубанбаганын сезип эле турушту, бирок кызып калган немелер срп жиберишти:

– Бай бол, бар бол айланайын бактылуу болгула! – Андан кийин Турдукан трк йн тшк салып аларды киргизди, достору сыртка чыгып кеешип туруп аялдарын йн жгртп кйнк жоолук алдырып арак-шарап толтуруп тн бою эки жашка бакыт таалай каалап жатышты, эртеси дем алыш болгондуктан Сагынбек та атпай короосундагы эчкисин алып келип уул келинине чаап эл чакырып ырым-жырымын жасап жатып калышты, Тураттын классташтары, Жамийланын курбу

кыздары келишип оюн-клк менен бул эки жаш бактылуу болуп отурушту, андан со Жолдоштун йн киши жиберишти. Баары ойдогудай эле болуп жатканы менен Турдукан Жамийланы караган сайын кз менен атып бечара кыздын оозундагысы тамагына тыгылып: “Бул мага жакшылык кылбайт го, бекер эле келипмин, Тураттын клн кантип кыям, анын стн бузулуп да калдым, башка бир ала качып кетсе шерменде болмокмун”, – деп ойлонуп кл сууп отурду. Мунусун достору менен улам кирип чыгып жргн Турат байкабады, ал чексиз бактылуу болчу, бирок ал бул бактысы кпк узабасын сезген жок, болгону жрг сйгн кыз жанында болуп, жаш жрг толкунданып башка эч нерсени ойлогусу келбейт эле. Ошентип кечинде Жамийланын тркндр кууп келишти, туугандары чогулуп тозуп алышты, Турдукан кудаларын анча жактыра бербей кийитти начар коюп жеетайына бир кой менен беш жз сом, кешикти эптеп салып берип узатып жиберди. Кн сайын келин крп келип кетип жаткан эл суюла баштаганда Сагынбек аялына карап мындай деди:

– Байбиче, келинди болсо алдык, азыр мал семиз убакта той берели.

– Той-пой бербейбиз, – деди Турдукан ачуулу.

– Дагы баштадыбы, мадайы жарык д-тст эле келин болду, анын кнс кайсы байбиче?

– Кнс жок, жактырбаган жерге баса кктп кирген неме жакшылык кылмак беле, кандай келсе бир кн ошондой кетет!

– Кой байбиче, мындай сзд менден башка бир укпасын, уулудун кандай бактылуу болуп жргнн байкадыбы, жалгызыбыздын шаабайын суутпай тоюн ткрл, – деп Сагынбек акырын аялын кндрмк болду. Бирок Турдукандын угаар тр жок, алар ошентип сйлшп жатканда трк блмдн чыгып келе жаткан Жамийла баарын укту, бирок бир дагы сзн Туратка айтпады.

– Жамиш, бактылуусубу жаным? – деди Турат он беш кндй тп калганда.

– Ооба, абдан бактылуумун, – Ойлуу сйлд.

– Сен чын дили менен айткан жоксу, капасыбы мага? – йрл зн тартты.

– Жо-ок Турат, мен аябай капалуудай крнп жатамбы?

– Ооба, жзд капа турат.

– Кабатыр болбо, балким йдглрмд сагынып жаткандырмын.

– Андай болсо барып кел.

– Ошол болчу беле?

– Эмне болмок эле?

– Кйг тийген кыз жн эле барса уят.

– Анда кантиш керек?

– Трклткнд барат да, – Жамийла анын эчтекени билбегенине клкс келди, – Сен такыр билбейсиби?

– Жо-ок, тшнбйт экенмин.

– Мейли, акыры баарын билгенге дагы жетишеси.

– Алтыным, мен сенин жздн клк гана кргм келет алтыным.

– Кой эми жаталы, мен змд бактылуу гана сезип жатамын, кабатыр болбо, – деп Жамийла кйсн жубатып коюп жатып калды, бактылуу жаш жубайлар бири-бирине жеткенине жетине албай бактынын кучагында мемиреп уктап кетишти. Та эрте менен Турат сыртка чыгып кеткенде адып тургансып Турдукан кирип келди:

– Сен биерге уктаганы келди беле? – деп стдг тшкт сыйрып алды, – Жыландай болуп баламды арбап кирип келди, эми менин ыдыгыма чыдай алса жашайсы, чыдабаса кетеси! – деди да кайра шарт эле чыгып кетти, – Ич кийимчен бршп отуруп калган Жамийланын боппоз болуп нестейип туруп калды, кзнн жаш чыкпады, башына ой келбеди, же тшкт кайра жамынып алуу эсине келбеди, Турат сыртка чыгып ажатканадан келе жатса классташы келиптир, ал та атпай зн чакырып келген, анткени ал дагы йлнмк болуп жаткан эле, аны менен сйлшп ичке кирсе Жамийланын тырышкан бойдон отурганын крп чоочуп кетти.

– Жамиш, сага эмне болду, Жамиш дейм?! – деп жаагына жумшак ургулаганда гана зорго эсине келди, – -ч, коркутуп жибердиби, эмне болду жаным?

– Эчтеке, ооруп турат окшойм, – деп али денесинин калтырагы кетпей жооп берди.

– Бирдемеден чоочудубу?

– Жок, – Жамийла кийинип туруп сыртка чыгып бара жатып кайненесин крнп калабы деп коркуп ажатканага кирип эки жагын каранып зорго кайра чыгып ашканага кирди, негедир жргнн ткклдгн токтобой туруп алды, муздак суу ичип чай коеюн десе ал коюлуптур, эмне кылып жагынаарын билбей турганда Турат кирди, эк турганда Турдукан кирди: