Рэвізор
Шрифт:
Гараднічы. О, ліха матары! трэба йшчэ паўтараць! як быццам яно тамака й бяз гэтага не напісана.
Паштмайстар (чытаючы далей). Хм… хм… хм… «лысая кабыла. Паштмайстар таксама добры чалавек…» (Пакідаючы чытаць). Ну, тутака ён і пра мяне таксама нягожа выказаўся.
Гараднічы. Не, чытайце!
Паштмайстар. Ды навошта-ж?
Гараднічы. Не, ліха матары, калі ўжо чытаць,
Арцём Піліпавіч. Дазвольце, я прачытаю. (Ускладае акуляры й чытае). «Паштмайстар — рыхтык дэпартамэнцкі стораж Міхееў, мабыць, таксама, падлюка, жлукціць горкую».
Паштмайстар (да гледачоў). Ну, падшыванец, якому задаць лупцоўку; больш нічога!
Арцём Піліпавіч (чытаючы далей). «Наглядачы над богугоднай устано… ва… ва…» (Заікаецца).
Каробкін. А што-ж самі спыніліся?
Арцём Піліпавіч. Ды нявыразнае пяро… Зрэшты, відаць, што гад.
Каробкін. Дайце мне! вось у мяне, я думаю, лепшыя вочы. (Бярэ ліст).
Арцём Піліпавіч (не дае ліста). Не, гэтую мясьцінку можна прапусьціць, а там далей рашчытваецца.
Каробкін. Ды дазвольце, ужо-ткі, я ведаю.
Арцём Піліпавіч. Прачытаць я й сам прачытаю, — далей, праўда-ж, усё рашчытваецца.
Паштмайстар. Не, усё чытайце. То-ж раней усё чытана.
Усе. Аддайце, Арцёме Піліпавічу, аддайце ліст! (Каробкіну). Чытайце!
Арцём Піліпавіч. Зараз. (Аддае ліст). Вось, дазвольце… (Закрывае пальцам). Вось адгэтуль чытайце.
Паштмайстар. Чытайце, чытайце! дурніна, усё чытайце!
Каробкін (чытаючы). «Наглядачы над богугоднай установай Земляніка — чыстая сьвіньня ў ярмолцы».
Арцём Піліпавіч (да гледачоў). І ня трапна! сьвіньня ў ярмолцы! дзе ж сьвіньня бывае ў ярмолцы?
Каробкін (чытаючы). «Інспэктар школаў прасьмердзеў навылёт цыбуляю».
Лукаш Лукашовіч (да гледачоў). Дальбог, і ў губу ніколі цыбулі ня браў!
Амос Хведаравіч. Дзякуй Богу, хоць, прынамся, пра мяне няма!
Каробкін (чытае). «Судзьдзя…»
Амос Хведаравіч. Вось табе маеш! (Уголас). Спадары, я думаю,
Лукаш Лукашовіч. Не!
Паштмайстар. Не, чытайце!
Арцём Піліпавіч. Не, ужо-ткі чытайце!
Каробкін (чытае далей). «Судзьдзя Ляпкін-Цяпкін у найвышэйшай ступені мовэтон…» (Спыняецца). Мабыць, францускае слова.
Амос Хведаравіч. А ліха яго ведае, што яно значыць! Яшчэ добра, калі толькі мутасьвет, а можа й таго йшчэ горш.
Каробкін (чытаючы далей). «А зрэшты, народ гасьцінны й дабрадушны. Бывай, душа Трапічкін. Я сам, із твайго прыкладу, хачу ўзяцца за літаратуру. Нуда, браце, гэтак жыць, хочаш чалавек, нарэшце, спажывы для душы. Бачу, праўда, трэба за што высокае ўзяцца. Пішы да мяне ў Саратаўскую губэрню, а адтуль у сяло Падкацілаўку. (Пераварочвае ліст і чытаець адрыс). Яго чэсьці, вяльможнаму спадару Івану Васілевічу Трапічкіну, у Санкт-Пецярбурзе, на Паштамцкую вуліцу, у доме пад нумерам дзевяцьдзесят сёмым, закруціўшы на панадворак, на трэйцім паверсе, направа».
Адна з дамаў. Які рэпрыманд нечаканы!
Гараднічы. Во калі зарэзаў дык зарэзаў! забіты, забіты, зусім забіты! Нічога ня бачу: бачу нейкія сьвіныя лычы, заміж твараў, а больш нічога… Вярнуць, вярнуць яго! (Махае рукою).
Паштмайстар. Куды вярнуць! Я, быццам знарок, загадаў даглядачаму даць самалепшую тройку; чорт умудрыў даць і наперад наказ.
Каробкінава жонка. Вось ужо праўда, вось ужо бяспрыкладная канфузія!
Амос Хведаравіч. Аднак-жа, на яго ліха, спадары! ён у мяне пазычыў трыста рублёў.
Арцём Піліпавіч. У мяне таксама трыста рублёў.
Паштмайстар (уздыхае). Авохці! і ў мяне трыста рублёў.
Бобчынскі. У нас ізь Пётрам Іванавічам шэсьдзесят ізь пятачкай, на асыгнацыі, але-ж.
Амос Хведаравіч (у нездаўменьні расстаўляе рукі). Як-жаж гэта, спадары? Як гэта запраўды мы так далі пудлу?
Гараднічы (б'е сябе па плячы). Як я — не, як я, стары дурніла? Зьдзяцінеў, дурны маркач! Трыццаць год жыву на службе; ніводзін купец, ні падрадчык ня мог ашукаць; круцялёў над круцялямі абдурваў, пройдаў і чмутоў такіх, што цэлы сьвет гатовы абкрасьці, падчапляў на вуду; трох губарнатараў абшыў!.. што губарнатараў! (махнуўшы рукою) няма чаго й казаць пра губарнатараў…
Ганна Андрэеўна. Але гэта ня можа быць, Антоська: ён заручыўся з Марыськаю…