Таямнічы надпіс
Шрифт:
За другую палавіну дня абкапалі яшчэ дзесяць пнёў, а вынікі былі ўсё тыя ж самыя.
Хлопчыкі задумаліся. Што рабіць? Можа, яны дарэмна трацяць сілы і час? Можа, хвоя з літарамі была спілена не на дзялянцы, а дзе-небудзь у іншым месцы, бо, ідучы сюды, яны сустрэлі па дарозе шмат адзіночных пнёў? Нарэшце Толік рашуча заявіў:
— Я лічу, што на паўдарозе нельга спыняцца. Мы абкапаем усе падобныя пні і калі нічога не знойдзем, то так і скажам: зрабілі ўсё, што маглі… А цяпер пайшлі купацца.
Толік пабег першы, за ім кінуліся Васілёк і Жэнька.
Азярцо было невялікае,
Хлопчыкі раздзеліся і адзін за адным скочылі Ў ваду.
— Ану, хто мяне абгоніць? — крыкнуў Толік.
Жэнька і Васілёк, пырскаючыся і аддуваючыся, паплылі за Толікам. Хутка Толік пачуў знаёмае пф-пф-ф-ф: яго даганяў Васілёк.
Халодная вада як рукой зняла стомленасць. Вярнуліся вясёлыя і бадзёрыя. На вячэру вырашылі нічога не гатаваць, перакусіць хлебам з салам і запіць гарачым чаем.
Пакуль павячэралі — зусім сцямнела. На палянцы зрабілася вельмі ціха, толькі стракаталі неўгамонныя конікі. Паветра павільготнела, і на тонкіх сцяблінках травы, на вострых кончыках лісцяў пачалі з'яўляцца кропелькі расы.
— Ну, спаць, — сказаў Толік, — заўтра ўстанем разам з сонцам.
Усе трое залезлі ў будан і з асалодай разлегліся на пахучых яловых лапках. Жэнька і Васілёк заснулі адразу. Толік яшчэ доўга ляжаў, прыслухоўваючыся да начнога жыцця лесу.
А лес і сапраўды, быццам зрабіўшы перапынак на вячэру, зноў пачаў ажываць. «Кр-кр-кр! кр-р-р!» — недзе зусім блізка хрыпатым голасам закаркала варона. З супрацьлеглага канца ёй адгукнулася другая. «Ку-гу! ку-гу! ку-гу!» — раптам разнеслася па лесе. Толік ажно падхапіўся. Хто гэта? Але адразу супакоіўся, успомніўшы, што так крычыць пугач. Над самым буданом пачуліся цяжкія з прысвістам узмахі крылаў. «Напэўна сава вылецела на паляванне, — падумаў хлопчык. — На каго яна больш за ўсё любіць паляваць? Ага, на зайцоў.» І сапраўды, ці гэтай, ці другой саве трапілася здабыча, бо ў наступны момант пачуўся нейчы жудасны крык і трапятанне крылаў. Потым зноў надышла цішыня.
Хоць Толік быў і не палахлівы, але ўсё гэта адганяла сон. Турбавала і другое. А што, калі ўсе іх дамаганні знайсці паперы доктара акажуцца дарэмнымі? Маглі ж гэтыя паперы струхлець ці згінуць, так што ад іх і следу не засталося. Ва ўсякім выпадку першыя пошукі ў іх нешта няўдалыя. А Толіку так хацелася знайсці працу доктара. Ён успомніў сумны твар Ані, якая сядзела на возе, ад'язджаючы ў бальніцу, і сам сабе запярэчыў: «Не, калі іх хавалі ў зямлю, то, напэўна, добра запакавалі. Трэба шукаць». Падумаўшы так, Толік супакоіўся і хутка заснуў.
Настойлівасць перамагла
Назаўтра раніцай, як толькі праменні сонца асвяцілі верхавіны дрэў, Толік быў ужо на нагах. Сон прыемна асвяжыў хлопчыка, настрой быў бадзёры.
— Го-го-го! — гукнуў ён на ўвесь голас. — Пад'ём!
З шалаша высунулася чорная калматая галава Жэнькі. Ён вылез, пацягнуўся і адразу з кулакамі палез на Толіка.
— Чаго спаць не даеш? Раскрычаўся… Выбраўшы роўнае месца, яны схапіліся борацца. Ні адзін не ўступаў другому ні ў сіле, ні ў спрыце. Мінут пяць качаліся яны па траве, але пераможца так і не вызначыўся.
— Нічыя, — неахвотна прызнаў
Дабудзіцца Васілька было не так проста. Ён брыкаўся, нешта мармытаў і ўпарта не жадаў расплюшчваць вачэй. Толькі пасля таго, як на яго зноў папырскалі вадой, ён прачнуўся.
Умывацца пабеглі да возера. Вада здалася халаднейшай, чым учора ўвечары. Мыліся доўга, з асалодай.
— А мне падабаецца такое жыццё, — весела плёскаючыся, заўважыў Васілёк.
— Паглядзім, што ты пад вечар заспяваеш, як з пянёчкамі павалтузішся, — усміхнуўся Жэнька.
— Тое ж самае, што і цяпер, — самаўпэўнена адказаў Васілёк.
Пакуль мыліся, у кацялку на кастры закіпеў чайнік, загадзя пастаўлены Толікам. Хлопцы напяклі бульбы, на ражончыках падсмажылі сала і з вялікім апетытам паелі, напіліся чаю, у якім плавалі маленькія вугольчыкі. Калі скончылі снедаць, Толік скамандаваў:
— А цяпер за працу!
Зноў пачалі шукаць і абкопваць пні, па форме падобныя да кавалка бервяна з надпісам. Сёння Васілёк і Жэнька працавалі павольней, моўчкі і, калі, абкапаўшы пень, нічога не знаходзілі, таксама моўчкі браліся за другі. Гэтае маўчанне Толіку не падабалася. Ён разумеў, што сябры з кожным разам усё больш і больш не вераць у поспех справы. Але што ён мог зрабіць? Пераканаць, што яны абавязкова знойдуць паперы доктара, ён не мог, але адмовіцца ад пошукаў, не прыняўшы ўсіх мераў, Толік не хацеў.
Больш за ўсіх пакутаваў Васілёк. Слабейшы за Жэньку і Толіка фізічна, ён вельмі хутка стамляўся. Асабліва балелі нацёртыя да крывавых мазалёў рукі. Давала адчуваць сябе і спіна. Сагнуўшыся, ён не мог ужо разагнуцца.
Да абеду абкапалі дзесяць пнёў, і ўсё без выніку.
— Дарэмна мы, мабыць, капаем, толькі час трацім, — нерашуча сказаў Жэнька.
— Што? — Толік рэзка павярнуўся да сябра. — Калі ты так сумняваешся, можаш ісці назад. А мы з Васільком будзем адны капаць. Трэба ж разумець, як усё гэта важна, калі мы знойдзем працу Карнея Пракопавіча. Для навукі, ты ведаеш, якая гэта паслуга будзе? Ого!
— Ды не, — замяўся Жэнька, — капаць трэба, толькі давайце адпачнем крыху.
Пасля гэтай размовы хлопчыкамі зноў авалодала рашучасць давесці пачатую справу да канца. Яны вырашылі добрасумленна абкапаць усе «падазроныя» пні, хоць бы на гэта спатрэбіўся цэлы год.
— Ты пра Марэсьева думай, — параіў Жэньку Васілёк, — тады табе лягчэй будзе.
— Я ведаю, пра каго думаць, — буркнуў Жэнька і са злосцю ўсадзіў у зямлю «дрот-разведчык», як яго празвалі хлопцы, каля наступнага пня. Дрот упёрся ў нешта цвёрдае.
— Вось тут капайце! — загадаў Жэнька. — Дрот у нешта ўпёрся.
— Можа, у камень.
— Магчыма.
Толік пракапаў неглыбокую ямку ў тым месцы, дзе паказаў Жэнька, і рыдлёўка таксама ўпёрлася ў нешта цвёрдае. Тады Толік стаў на калені і пачаў разграбаць пясок рукамі.
— Нейкае жалеза! — усхвалявана ўскрыкнуў ён.
— Дзе, дзе? — захваляваўся і Васілёк. — Пакажы мне хутчэй.
Хлопцы рукамі раскапалі большую ямку і выцягнулі адтуль пазелянелую снарадную гільзу, да якой прыліп жоўты пясок.